Je bent zwanger… en opeens ben je ‘patiënt’ of, zoals we als verloskundigen zeggen, ‘cliënt’. Misschien ben je dat nog nooit geweest en vraag je je af hoe het nou allemaal zit met je rechten. We hebben het voor je op een rijtje gezet.

 Je rechten en plichten staan in de WGBO, de Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst. De wet gaat er van uit dat je een ‘contract’ sluit met je verloskundige/gynaecoloog en dat jullie beiden rechten en plichten hebben. Voor de leesbaarheid heb ik het vanaf nu over ‘je verloskundige’, maar je kunt in plaats daarvan natuurlijk ook ‘je gynaecoloog’ lezen.

 Je plichten

  • Identificatie: neem een legitimatiebewijs en verzekeringsbewijs mee om je te legitimeren.
  • Betalen voor de zorg, dat gaat meestal via je zorgverzekeraar, hoewel niet alles vergoed wordt door de basisverzekering.
  • Je verloskundige goed, eerlijk en volledig informeren over je gezondheidstoestand en voorgeschiedenis. Pas dan krijgt zij de mogelijkheid om je passende zorg te bieden. Er wordt verwacht dat je meewerkt en de adviezen van je verloskundige redelijkerwijs  opvolgt. (Bijvoorbeeld: als je verloskundige ijzertabletten voorschrijft, mag zij ervan uitgaan dat je die ook daadwerkelijk inneemt.)

Rechten

  • Duidelijke en begrijpelijke informatie: je verloskundige moet je duidelijk informeren over onderzoeken en behandelingen. Dus uitleg over soort onderzoek of behandeling, doel, gevolgen, risico’s en alternatieven. Wil je niet alles weten? Dat mag: je hebt recht op niet-weten. Dat moet worden gerespecteerd tenzij de verloskundige ernstig nadeel verwacht voor jou, je kindje of mensen om je heen.
  • Recht op toestemming bij een behandeling. Je verloskundige moet toestemming vragen voor een behandeling. Je mag een behandeling weigeren, ook nog nadat je eerst toestemming hebt gegeven. Als je zelf te ziek bent wordt toestemming gevraagd aan je partner of iemand anders die je zelf hebt aangewezen. De wet gaat ook uit van veronderstelde toestemming. Veronderstelde toestemming betekent dat toestemming wordt veronderstelt als je meewerkt aan een onderzoek. Dus het uitsteken van je arm voor een bloedafname of het ontbloten van je buik voor onderzoek wordt gezien als toestemming.
  • Recht op geheimhouding. Verloskundigen, artsen, tandartsen, psychologen, apothekers, psychotherapeuten, fysiotherapeuten en verpleegkundigen hebben een medisch beroepsgeheim. Zij mogen niet zonder toestemming informatie delen. Je hebt daarmee ook recht op privacy: niet iedereen moet mee kunnen luisteren met wat je bespreekt met de verloskundige of arts.
  • Recht op inzage in het dossier. Je mag je gegevens inzien. Je kunt mondeling of schriftelijk een verzoek indienen.
  • Recht op vrije artsenkeuze: je mag zelf kiezen naar welke verloskundige of welk ziekenhuis je gaat, maar let op: als je geen restitutiepolis hebt kan het zijn dat je verzekeraar niet 100% van de kosten vergoed als je verloskundige of ziekenhuis geen contract heeft met je zorgverzekeraar. Ook kan het zijn dat de afstand te ver is. Vraag dit na bij je zorgverzekeraar.
  • Recht op een second opinion: je mag de mening van een andere verloskundige of arts vragen.

Nog een paar punten

  • Je verloskundige is gebonden aan ‘goed hulpverlenerschap’. Dat betekent dat je verloskundige zich moet houden aan professionele (kwaliteits)standaarden. Dat betekent dat zij niet op onredelijke verzoeken hoeven in te gaan. Je kunt bijvoorbeeld geen keizersnede eisen. Je verloskundige of arts moet je ondersteunen bij beslissingen door middel van gezamenlijke besluitvorming, maar uiteindelijk ben je het dus zelf die een beslissing neemt op grond van de informatie en het verkregen advies.
  • Je verloskundige kan de behandelrelatie niet opzeggen tenzij je verloskundige daar een gewichtige reden voor heeft. Mocht je verzoeken hebben die afwijken van de richtlijnen dan moet er worden gezocht naar een acceptabele oplossing en is het de bedoeling dat daarover overeenstemming wordt bereikt. Lukt dat niet en voelt je verloskundige zich niet bekwaam om de zorg te bieden die jij wilt, dan moeten zij overwegen of ze de zorg wil overdragen aan een andere zorgverlener.
  • Je verloskundige/gynaecoloog is verplicht om te zorgen voor goede dossiervorming.

Liefs, Jentje
Verloskundige

Bronnen
Enberts DP, Kalkman-Bogerd LE. (2017). Leerboek gezondheidsrecht. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Kastelein WR, Legemaate J. (2018). Sdu Wettenverzameling Gezondheidsrecht. Den Haag: Sdu.