Het is niet altijd mogelijk om via de vaginale weg te bevallen. Soms wordt een baby geboren via een keizersnede. Bij een keizersnede komt de baby ter wereld via een buikoperatie.

Om verschillende medische redenen kan een je een keizersnede krijgen. Keizersneden worden  door gynaecologen uitgevoerd. Een ander woord dat voor keizersnede wordt gebruikt is sectio.

Het verschil tussen een geplande keizersnede en een ongeplande keizersnede
Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee types keizersneden:

  • Geplande keizersnede (primaire sectio): een keizersnee die tijdens jouw zwangerschap al is ingepland. Wanneer er tijdens de zwangerschap problemen ontstaan wordt je doorverwezen naar de gynaecoloog. In sommige gevallen wordt er in overleg met jou gekozen voor een keizersnede omdat dit veiliger is dan vaginaal bevallen. Geplande keizersnedes zie je bijvoorbeeld bij baby’s die in een stuitligging liggen of als de placenta voor de baarmoedermond ligt.
  • Ongeplande keizersnede (secundaire sectio): Soms blijkt dat wanneer je al aan het bevallen bent dat dit toch niet verder lukt. Dan wordt er besloten om over te gaan op een keizersnede. Redenen voor ongeplande keizersnede kunnen zijn:
    • Je baby is in moeilijkheden
    • Vaginaal bevallen lijkt niet te lukken (ontsluiting vordert niet)
    • Je bent zelf te ziek om vaginaal te bevallen, bijvoorbeeld door een zwangerschapsvergiftiging.

De verdoving
Bij voorkeur gebeurt de keizersnede onder plaatselijke verdoving, dus met een ruggenprik. Hierbij wordt alleen je onderlijf verdoofd zodat je de geboorte van je kindje bewust meemaakt. Je zult ook een infuus krijgen met extra vocht.

Bij een ruggenprik krijgt je baby zelf zo goed als geen verdoving. In uitzonderlijke gevallen is een algehele verdoving noodzakelijk. Bij een algehele verdoving ben je niet bij bewust zijn. Bijvoorbeeld als er zoveel spoed is dat je baby heel snel moet worden geboren

De operatie
Als je de verdoving hebt gekregen en je op de operatietafel bent geïnstalleerd, wordt je buik volledig ontsmet en steriel afgedekt. Er wordt een katheter geplaatst, zodat de urine afloopt in een zakje. Je partner mag er tijdens de operatie gewoon bij zijn en zal vaak vlak naast jou gaan zitten op een stoel. De operatie duurt normaal gezien een half uur tot een uur.

De gynaecoloog maakt een horizontale insnede net boven de schaamstreek, de zogenaamde ‘bikinisnede’.  De gynaecoloog zou hierna je blaas voor een deel opzij duwen en dan een snee maken in de onderkant van de baarmoeder.

De tijd tussen het openen van de buik en de geboorte van je kindje is meestal heel kort. Je zult geen pijn voelen, maar wel druk op je buik als de baby wordt geboren.

Je kindje wordt altijd even meegenomen om gecontroleerd te worden door de kinderarts. Je partner mag dan mee om te kijken en foto’s te maken. Soms mag je kindje daarna terug bij jou liggen. Dit is afhankelijk van het ziekenhuis en de toestand van je kindje. De gynaecoloog haalt de placenta (moederkoek) uit je buik en zal je buik weer sluiten doormiddel van hechten. Dit neemt de meeste tijd in beslag: het duurt veel langer dan de geboorte van je kindje. Eerst wordt de baarmoeder gehecht en daarna de huid. De hechtingen zijn oplosbaar zodat je niet terug hoeft te komen om de hechtingen te verwijderen.

Na de operatie
Na de operatie wordt je met je kindje naar de uitslaapkamer gebracht, daarna zal je naar de kraamafdeling gaan.  Na 24 uur wordt vaak je blaaskatheter verwijderd. Je infuus wordt 24 tot 48 uur na de keizersnee verwijderd. De verpleegkundige van de kraamafdeling zal je helpen wanneer je weer voor het eerst gaat opstaan en rondlopen. Als alles goed gaat, mogen jij en de baby  48 uur na de operatie weer naar huis. Thuis krijg je nog de resterende kraamzorg. Wanneer je baby nog niet naar huis mag, kun je ook in het ziekenhuis blijven. Je zult dan in het ziekenhuis de kraamzorg ontvangen van de verpleegkundige op de kraamafdeling. De vergoeding van je kraamzorg is afhankelijk van je verzekering.

Doordat een keizersnede een zware buikoperatie is, is het belangrijk dat je hier goed van herstelt. Wanneer je weer thuis bent, zal je nog niet de oude zijn.  Je zult je moe voelen en last hebben van je wond. Daarbij komt nog de zorg voor je pasgeboren kindje. Het is belangrijk dat je de tijd neemt om te herstellen.  Je zal nog niet alle huishoudelijke werkzaamheden mogen verrichten. Hier volgen enkele adviezen voor het herstellen na een keizersnede die gelden voor de eerste 6 weken:

  • Het wordt afgeraden om rekkende bewegingen te maken. Dit doe je bijvoorbeeld bij het ophangen van de was, ramen zemen of het ophangen van een jas aan een kapstok.
  • Bukken en zware dinge tillen is niet verstandig. Je kindje mag je wel optillen. Wanneer je toch bukt probeer dan je rug recht te houden en je knieën te buigen.
  • Stofzuigen is de meest belastende huishoudelijke taak. Dit raden wij zeker de eerste weken af.
  • Fietsen en trappen lopen is de eerste weken na de keizersnede belastend voor je buik en wond. Bouw dit geleidelijk op.
  • Met autorijden zit je in elkaar waardoor je last kan krijgen van je wond. Het advies over wel of niet autorijden verschilt per ziekenhuis. Let op dat je gordel niet te strak zit. Dit geeft druk op je buik en wond. Het is ook verstandig om even je autoverzekering na te kijken. De richtlijnen van autoverzekeringen wanneer je weer mag autorijden verschilt per verzekering. Stap je toch de auto in terwijl dit nog niet mag van je verzekering en veroorzaak je een ongeval? Dan krijg je de schade niet vergoed.
  • Zolang je nog bloedverlies hebt raden wij het af of om te zwemmen of in bad te gaan, tampons te gebruiken en seks te hebben zonder condoom.
  • Wanneer je litteken rood, gezwollen en pijnlijk is, kan dit een signaal zijn dat je te druk bent geweest en niet voldoende rust hebt genomen. Krijg je hierbij koorts, dan is het altijd verstandig contact op te nemen met je zorgverlener.

Het is belangrijk dat je luistert naar je lichaam en de tijd neemt om te herstellen. Na ongeveer 6 weken kan je weer normaal huishoudelijk werk doen en autorijden. Je zult rond die periode ook op nacontrole moeten komen.

Is mijn litteken zichtbaar?
De dag na de keizersnede is het litteken zichtbaar, maar geleidelijk zal dit vervagen. Enkele maanden na de operatie worden de rode vlekken minder opvallend en neemt het litteken de kleur van de huid aan. In bikini of ondergoed is het dus bijna niet te zien dat je een keizersnede hebt ondergaan.

Risico’s van een keizersnede
Hoewel een keizersnee globaal beschouwd wordt als een veilige ingreep blijft een keizersnede een zware operatie waaraan risico’s zijn verbonden. De meest voorkomende risico’s zijn: een nabloeding, infectie, trombose, bloedarmoede, een blaasontsteking of een beschadiging van de blaas en darmen die niet op gang komen.

Kan ik nog natuurlijk bevallen na een keizersnede?
De volgende bevalling hoeft niet automatisch weer een keizersnede te worden.

Dat hangt af van de reden van de keizersnede en het verloop tijdens en na de operatie. Wel moet je altijd weer in het ziekenhuis bevallen met een gynaecoloog.  Dit komt omdat als je een keizersnede hebt gehad er een litteken op je baarmoeder zit. Er bestaat een kleine kans dat dit litteken gaat scheuren bij een volgende bevalling. Er is ook een kleine kans dat tijdens een volgende zwangerschap de placenta vast komt te zitten in het litteken van de keizersnede. Dit kan na de bevalling leiden tot veel bloedverlies. Soms moet dan, om deze reden, de baarmoeder verwijderd worden.  De afkorting die wordt gebruikt voor een vaginale bevalling na keizersnede is VBAC (Vaginal birth after caesarean section).

Maximaal aantal keizersneden
Een vrouw kan een beperkt aantal keizersneden ondergaan, maximaal 3. Vanaf dat moment zal de gynaecoloog aanraden om geen kinderen meer te krijgen. Je baarmoeder krijgt elke keer een litteken na de operatie, waardoor de volgende zwangerschappen steeds meer risico’s met zich mee brengen.

 Een natuurlijke bevalling of een keizersnede?
Wanneer de situatie het toelaat heeft een natuurlijke bevalling de voorkeur. Hier zijn minder risico’s aan verbonden. Verder ben je sneller fit, de borstvoeding verloopt makkelijker, je zult geen litteken hebben en de ademhaling van de baby komt na een vaginale bevalling vaak beter op gang. Tijdens het persen wordt het vocht uit de longen gedrukt.

Daarnaast heb je een grotere kans dat een volgende bevalling ook weer vaginaal kan.

Enkele cijfers..

  • Ongeveer 16-17% van de vrouwen krijgt een keizersnede.
  • Ongeveer 7% van de vrouwen krijgt een geplande keizersnede en ongeveer 9% krijgt een ongeplande keizersnede.
  • Van de vrouwen met een stuitligging beviel 59,9% met een geplande keizersnede en 18,4% met een ongeplande keizersnede. 20,1% van de vrouwen met een stuitligging beviel vaginaal.

(Deze percentages gaan over Nederland en komen uit 2012)

Liefs, Anna
Verloskundige i.o.

Bronnen
Keizersnede. (z.d.). Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/behandelingen/keizersnede
Devlieger, R., Jacquemyn, Y., Laubach, M., & Roelens, K. (2015). Handboek Verloskunde (4e ed.). Leuven, België: Acco.
Keizersnede | LUMC. (2017, 14 april). Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://www.lumc.nl/patientenzorg/praktisch/patientenfolders/Keizersnede
Keizersnede. (z.d.-a). Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://www.bernhoven.nl/patientenfolders/folders-verloskunde/keizersnede/
Keizersnede. (z.d.-b). Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://deverloskundige.nl/bevalling/tekstpagina/34/keizersnede Keizersnede. (2018, 23 november).
Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://www.uzgent.be//nl/zorgaanbod/mdspecialismen/verloskunde/Opname%20en%20bevalling/Paginas/Keizersnede.aspx
Prins, M., Van Roosmalen, J., Scherjon, S., & Smit, Y. (2014). Praktische verloskunde (4e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.
Schutte, M. F., Van Lith, J. M. M., Vam Kesteren, P. J. M., & Jüngen, I. J. D. (2008). Verloskunde en gynaecologie (4e ed.). Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.
Zaytouni, S. (2017, 8 september). Keizersnede in 7 vragen. Geraadpleegd op 4 februari 2019, van https://www.gynandco.be/nl/keizersnede-in-7-vragen-gynco/