Allereerst zal ik mezelf voorstellen; ik ben Everdien Feddes, verloskundige en echoscopist en ik ben werkzaam bij EchoNOP. EchoNOP is een echopraktijk waar we alle mogelijke echo’s in de zwangerschap maken.

Roos heeft me gevraagd of ik met mijn echo-expertise met enig regelmaat een blog wil schrijven voor “Be Bold and Beautiful” over mijn werkveld. Dat lijkt me een leuke uitdaging. Deze blog is een soort inleiding op datgene wat komen gaat. Een beetje achtergrond informatie, zeg maar.

De 20-weken echo (SEO)

Sinds 2007 wordt in Nederland aan elke zwangere gevraagd of ze geïnformeerd wil worden over de mogelijkheid om echo-onderzoek rond de twintigste zwangerschapsweek te laten doen bij haar ongeboren kindje. Zeg je “nee”, dan is daarmee de kous af.

Zeg je echter “ja” dan word je geïnformeerd en gecounseld over de twintig weken echo oftewel het SEO (structureel echoscopisch onderzoek).

Informeren houdt in dat je schriftelijke- en mondelinge informatie krijgt over het onderzoek. Counseling houdt in dat jouw zorgverlener (verloskundige, huisarts of gynaecoloog) samen met jou onderzoekt wat voor jou van waarde is om te weten te komen, en of het SEO daarvoor het geschikte onderzoek is. Wil je bijvoorbeeld het geslacht van je kindje weten, maar wil je niet weten of je kindje een aangeboren afwijking heeft, dan is het SEO hiervoor niet geschikt. Je kunt dan beter een pretecho laten maken, of zoals wij bij EchoNOP het noemen; een “eigen wensecho”. Het doel van het SEO is immers het opsporen van aangeboren afwijkingen. Dat vergoedt je zorgverzekering. De bepaling van het geslacht is bijna nooit medisch relevant, en wordt daarom ook niet vergoed.

Wanneer je een “eigen wensecho” laat maken, dat kan bij onze afdeling; EchoPRET, kun je precies aangeven wat je wel en niet wilt weten. Realiseer je echter dat ook bij een “eigen wensecho” aangeboren afwijkingen kunnen worden gezien of vermoed. Bespreek daarom duidelijk wat je verwacht van deze echo. Een goede echoscopist ziet namelijk heel snel heel erg veel. En hij/zij zal zich verplicht voelen je daarover te informeren. Geef van tevoren heel duidelijk aan wat je wel en niet wilt weten en bespreek met de echoscopist wat je wilt dat hij/zij doet indien hij/zij afwijkingen meent te zien.

Wanneer je geïnformeerd en gecounseld bent voor het SEO en voor het onderzoek kiest, maak je een afspraak in het echocentrum. Bij EchoNOP nemen we 45 minuten tijd per SEO. Het onderzoek vindt in 2D plaats. Indien de tijd, en de ligging van het kindje het toelaat, kijken we soms aan het eind van het SEO nog even in 3D. Dit heeft geen toegevoegde waarde voor het SEO. In principe is 2D afdoende voor een goed screeningsonderzoek.

We beginnen het echo-onderzoek met de beoordeling van de baarmoedermond, baarmoeder en placenta. Hoe ligt de placenta ten opzichte van de baarmoedermond? Is er al voldoende afstand? Zo niet, dan vragen we je om rond de 32 weken zwangerschapsduur nog een keer terug te komen. De kans is groot dat door de groei van je baarmoeder, de placenta dan wel op een goede afstand van je baarmoedermond ligt.

Dan gaan we verder met het onderzoek van je kindje. Eerst bepalen we wat de rechter- en linkerkant van je kindje is. Dit is nodig om te kunnen beoordelen of organen aan de goede kant in het lichaam liggen.

Bij het hoofdje beoordelen we de vorm, de verbening (het bot) van de schedel, de grootte en we kijken of de schedelnaden aanwezig zijn. In het hoofd beoordelen we de hersenstructuren en meten we de kleine hersenen en een hersenholte op. Soms doen we een toevalsbevinding van een cyste die onschuldig is (plexus choroideuscyste). We noteren deze, maar als solitaire bevinding heeft deze cyste geen consequentie. Verder willen we zien dat je kindje 2 oogkassen heeft, de bovenlip gesloten is en dat het profieltje van je kindje normaal lijkt.

Bij de borstkas kijken we naar de vorm, of de ribben normaal gevormd zijn. Ligt het hart naar links? Zien de longen er normaal uit? Zien we het middenrif? We staan uitgebreid stil bij het hart van je kindje. De beoordeling van het hartje kost tijd en concentratie. Ook bij het hartje is een toevalsbevinding mogelijk. We noemen deze een hartfocus. Ook voor een hartfocus geldt dat deze geen consequentie heeft indien het solitair voorkomt.

In de buik kijken we naar de darmen, de maag, de galblaas, de blaas en aan de rugzijde naar de nieren. Zien alle organen er normaal uit? We meten de nierbekkens op en kijken vaak met de kleurendoppler of er aan beide zijden van de blaas een bloedvat loopt (dit zijn de 2 kleine vaatjes van de 3 die in totaal door de navelstreng lopen). Ook kijken we of het buikje gesloten is.

Wanneer jullie als aanstaande ouders het geslacht willen weten, kijken we daar ook naar. Dat is meestal niet heel erg moeilijk te zien bij het SEO.

We kijken of je kindje 2 beentjes heeft, met een normale voetstand. We meten het bot in het bovenbeen op. We beoordelen of de armpjes er normaal uitzien, met een normale stand van het handje. Teentjes en vingertjes tellen we meestal niet. De handjes zijn meestal knuistjes.

De rug bekijken we vanuit allerlei richtingen. We willen een regelmatig gevormde wervelkolom zien met een huid die daar fraai overheen loopt.

Tot slot bekijken we ook altijd de hoeveelheid vruchtwater en het aantal vaten in de navelstreng wordt geteld.

Al deze bovenstaande bevindingen worden door middel van afbeeldingen in jouw digitale dossier vastgelegd. We kunnen ze zo altijd terugkijken.

Wat heel belangrijk is om je te realiseren; een goed SEO is geen garantie op een gezond kind. Het komt voor dat ondanks een goede SEO er toch problemen bij je kindje zijn. Niet alles is zichtbaar, en sommige problemen openbaren zich pas later in de zwangerschap. Desondanks is het natuurlijk superfijn wanneer wij geen gekke dingen zien bij je kindje, en zeer waarschijnlijk is het dan ook een gezond nieuw wereldburgertje!

Liefs Everdien

verloskundige-echoscopist, EchoNOP/EchoPRET